ETS2 znacząco wpłynie na koszty transportu. Raport Alior Banku

System ETS2 przestaje być jedynie koncepcją regulacyjną, a staje się realnym elementem przyszłego otoczenia kosztowego dla sektora transportowego. Analizy, w tym raport Alior Banku „ETS2: koszt dekarbonizacji i wpływ na ceny paliw”, wskazują na możliwe zmiany, które mogą wpłynąć na rentowność przewoźników oraz strukturę rynku, choć ich skala pozostaje uzależniona od wielu czynników rynkowych i politycznych.

Paliwowy szok na horyzoncie

Zgodnie z decyzjami UE, system ETS2 obejmujący transport drogowy ma wejść w życie z początkiem 2028 roku w określonych warunkach rynkowych. Mechanizm zakłada objęcie dostawców paliw kosztem emisji CO₂, który w praktyce może zostać częściowo przeniesiony na odbiorców końcowych.

Prognozy przedstawiane w analizach rynkowych – w tym w raporcie Alior Banku – sugerują, że w pierwszych latach funkcjonowania systemu ceny paliw mogą wzrosnąć o około 0,75 zł na litrze oleju napędowego oraz 0,65 zł w przypadku benzyny. W dłuższym horyzoncie, do około 2031 roku, wzrost ten – w zależności od scenariusza – może być wyższy. Warto jednak podkreślić, że są to szacunki oparte na modelach ekonomicznych, zależne m.in. od przyszłych cen uprawnień do emisji CO₂, polityki fiskalnej państw oraz sytuacji na rynku energii.

Polska flota w obliczu zmian

Polska pozostaje jednym z liderów transportu drogowego w Unii Europejskiej, odpowiadając za około 20% międzynarodowych przewozów towarowych. Jednocześnie sektor ten opiera się w dużej mierze na pojazdach z silnikami spalinowymi, a jego rentowność kształtuje się na niskim poziomie (1-3%).

Wzrost kosztów paliwa może więc stanowić istotne wyzwanie, szczególnie dla mniejszych firm. Skala wpływu będzie jednak zróżnicowana i zależna od czynników takich jak możliwość przenoszenia kosztów na klientów, konstrukcja kontraktów czy tempo modernizacji floty. W praktyce bardziej prawdopodobny jest stopniowy proces dostosowawczy niż gwałtowne zmiany w całym sektorze.

Zmiana warunków konkurencji

Dotychczas przewaga konkurencyjna polskich firm transportowych wynikała głównie z efektywności operacyjnej i relatywnie niższych kosztów działalności. Wprowadzenie ETS2 może zwiększyć znaczenie innych czynników, takich jak efektywność energetyczna floty, dostęp do infrastruktury alternatywnych paliw czy zdolność inwestycyjna przedsiębiorstw.

Część analiz wskazuje, że kraje Europy Zachodniej, dysponujące większym kapitałem oraz bardziej rozwiniętą infrastrukturą, mogą szybciej wdrażać rozwiązania niskoemisyjne. Nie oznacza to jednak automatycznej utraty konkurencyjności przez firmy z Europy Środkowo-Wschodniej – proces transformacji będzie rozłożony w czasie, a pojazdy konwencjonalne pozostaną istotnym elementem rynku jeszcze przez wiele lat.

Infrastruktura jako wyzwanie rozwojowe

Transformacja sektora transportowego wiąże się nie tylko z wymianą floty, ale również z koniecznością rozbudowy infrastruktury. Kluczowe znaczenie ma rozwój sieci ładowania dla pojazdów ciężkich, modernizacja systemu elektroenergetycznego oraz rozwój paliw alternatywnych, takich jak wodór.

Polska znajduje się obecnie na wcześniejszym etapie rozwoju tej infrastruktury w porównaniu do części państw Europy Zachodniej, co może wpływać na tempo wdrażania nowych technologii w sektorze transportowym. W najbliższych latach inwestycje w tym obszarze będą jednym z istotnych czynników determinujących tempo zmian.

Ryzyko nierównej konkurencji

W kontekście nowych regulacji pojawia się również kwestia tzw. „ucieczki emisji”, czyli potencjalnego przenoszenia części działalności poza obszary objęte restrykcyjnymi regulacjami klimatycznymi. W przypadku transportu oznacza to możliwość uzyskania przewagi kosztowej przez podmioty spoza Unii Europejskiej.

Na poziomie European Union trwają prace nad mechanizmami ograniczającymi tego typu zjawiska, jednak ich ostateczna skuteczność będzie zależała od przyjętych rozwiązań oraz ich egzekwowania w praktyce.

Nowa definicja rentowności

Proces transformacji ma być wspierany m.in. przez Social Climate Fund, z którego Polska może otrzymać znaczące środki finansowe, szacowane na około 11 miliardów euro. Fundusz ten ma wspierać m.in. modernizację flot, rozwój infrastruktury oraz łagodzenie skutków społecznych transformacji.

W dłuższej perspektywie można oczekiwać, że znaczenie kosztów emisji CO₂ w strukturze kosztów transportu będzie rosło. Firmy, które wcześniej rozpoczną proces dostosowania – np. poprzez inwestycje w bardziej efektywne lub niskoemisyjne technologie – mogą ograniczyć swoją wrażliwość na zmienność cen uprawnień do emisji. Jednocześnie tempo i skala tych zmian będą uzależnione od dostępności technologii, wsparcia publicznego oraz warunków rynkowych.