Data publikacji: 19 czerwca 2020

Towarowa Mazda? Tak, nie od dziś!

Mazda K360

Obecnie Mazda jest znana ze zgrabnych samochodów osobowych. Jednak w całej 100-letniej historii firmy było wiele pojazdów użytkowych: od trójkołowców po pickupy, od furgonetek po ciężarówki i od autobusów po kampery. Tak naprawdę, to od nich wszystko się zaczęło.

Pierwszym pojazdem nazwanym Mazda była trójkołowa bagażówka Go. Wprowadzona do sprzedaży w październiku 1931 r. Mazda Go Typ-DA wyposażona w silnik własnej konstrukcji – chłodzoną powietrzem jednocylindrową jednostkę o pojemności 482 cm³ i mocy 9,4 KM – odniosła sukces, gdyż została zaprojektowana z myślą o wymagających warunkach eksploatacji w rękach japońskich rolników i drobnych przedsiębiorców.

Trzy, cztery

Komercyjny sukces pierwszej wersji Mazdy Go powtórzyły mocniejsze warianty DB, DC oraz KC, dając początek wszelkim innym praktycznym trójkołowym modelom Mazdy, które przez kolejne dekady wytrwale służyły japońskim klientom używającym ich w celach zarobkowych. Następne generacje praktycznych pojazdów Mazdy miały zadaszoną kabinę, chroniącą kierowców przed złą pogodą. Duchowym następcą Mazdy Go była zaprezentowana w 1959 r. Mazda K360, która podobnie jak poprzedniczka, była trójkołowcem, choć bardziej wyrafinowanym konstrukcyjnie. Przez 10 lat sprzedano 280 tys. tych samochodów.

Mazda K360

Ten niepozorny trójkołowiec był polem doświadczalnym dla konstruktorów pierwszej, osobowej Mazdy. R360 Coupe, bo o niej mowa, debiutowała w okresie, gdy w Japonii na potrzeby lokalnego rynku Mazda produkowała nadal pojazdy dostawcze. W 1959 r. miała też premierę Mazda T1100 – nazywana „trójkołowym sumo”. Ten lekki pojazd użytkowy był wyposażony w czterosuwowy silnik chłodzony wodą, napędzający tylne koła i pracujący w połączeniu z czterobiegową skrzynią biegów. Przewoziła znacznie większe ładunki niż mniejszy K360. Mocniejszy T1500 z silnikiem o pojemności 1,5 litra oraz T2000 wyposażona silnik dwulitrowy debiutowały kolejno w roku 1962 i 1965.

Mazda konsekwentnie kontynuowała produkcję praktycznych trójkołowców do lat 70., gdy ustąpiły one miejsca bardziej uniwersalnym czterokołowym. Najbardziej spektakularny sukces odniósł w tych czasach Romper – debiutujący w 1958 r., który w ciągu pierwszych 12 miesięcy podniósł udział Mazdy w japońskim rynku pojazdów ciężarowych z 4 do 10%.

Romper został w 1964 r. zastąpiony przez Mazdę E2000, a następnie w 1968 r. przez E2500 i w 1971 r. przez Mazdę Titan. Przez sześć kolejnych generacji Mazda Titan stanowiła fundament japońskiego rynku małych ciężarówek, a dziś Titan jest produkowany dla Mazdy przez Isuzu.

W nową dekadę z pikapem

Wczesne lata 60. były świadkami debiutu pierwszych pikapów Mazdy, kolejnego segmentu, w którym marka jest obecna do dziś dzięki modelowi BT-50, sprzedawanemu obecnie w Azji, Australii i w wybranych krajach Afryki. Pierwszy pikap sprzedawany od 1961 do 1968 r. był mniejszą wersją B360, podczas gdy Mazda Porter wyglądająca jak „miniaturowa ciężarówka” za sprawą kabiny umieszczonej nad silnikiem była sprzedawana od 1970 do 1989 r. Skromna i oszczędna mikrociężarówka wykorzystywała dwusuwowy, 2-cylindrowy silnik, który pozwalał rozwinąć prędkość do około 90 km/h, co czyniło ją idealną do lokalnych dostaw. Powstały dwie generacje tego modelu.

Jednak główną linię tradycyjnej gamy pikapów Mazdy zapoczątkowała Mazda 1000, będąca odmianą modelu Familia pierwszej i drugiej generacji. Od 1961 do 2006 r. sześć kolejnych generacji pikapów serii B było oferowanych w niezliczonych wariantach na wielu rynkach całego świata. Przez kolejne dekady produkowano je na licencji pod różnymi nazwami dla tak odmiennych rynków, jak Iran, Kolumbia, Republika Południowej Afryki, Filipiny, Wietnam i Nowa Zelandia. Model ten zapewnił Mazdzie nie tylko globalny zasięg, ale także sukces sprzedażowy, a seria B była również chętnie kupowana w Europie. Oficjalnie na Starym Kontynencie widniała w ofercie do 2010 r.

Mazda REPU

Jedyny z Wanklem, ale nie samotny

Szczególnym modelem w gamie pikapów Mazdy był produkowany wyłącznie w latach 1974 – 77, budzący do dziś spory entuzjazm, jedyny na świecie pickup napędzany silnikiem Wankla – REPU (Rotary Engine Pick-Up). Zbudowany na eksport do Ameryki Północnej, pod maską skrywał 1,3-litrowy silnik 13B zasilany przez cztery gaźniki. Osiągał obroty do około 7000 obr./min, co było niespotykane w samochodach użytkowych. Podczas gdy właściciele współczesnych Mazd mogą docenić fakt, że każdy model jest zaprojektowany tak, aby był przyjemny w prowadzeniu, amerykańskie pikapy z lat 70. były na ogół surowe i skromnie wyposażone. Mazda chciała to zmienić dodając do nich rozwiązania techniczne, które zazwyczaj można było znaleźć w samochodach sportowych i które sprawiały, że jazda nimi była prawdziwą przyjemnością. Właśnie taką konstrukcją był REPU i dlatego dziś ta unikatowa Mazda jest zaliczana do grona aut klasycznych.

Jednak REPU nie jest jedynym w historii użytkowych modeli Mazdy wyjątkowym pojazdem z silnikiem Wankla. Konstruktorzy pojazdów użytkowych Mazdy wykorzystywali te lekkie silniki o małych gabarytach równie chętnie, jak ich koledzy z działu projektowania samochodów osobowych. Kolejnym efektem ich pracy był napędzany silnikiem Wankla autobus Parkway, sprzedawany od 1974 do 1976 r. w wersji z 26 lub 13 siedzeniami. Rozwijający maksymalną prędkość 120 km/h był najszybszym w tamtych czasach autobusem na świecie, a wyróżniający się dużą kulturą pracy silnik Wankla sprawiał, że pasażerowie podróżowali w komfortowym spokoju.

Mazda Parkway

Zwinna jak antylopa

Furgonetki również odegrały ważną rolę w historii Mazdy. Najsłynniejsza z nich to Bongo. Wprowadzona na rynek w 1966 r. jako mały samochód dostawczy z czterosuwowym silnikiem 782 cm³ montowanym z tyłu, występowała również w wersji skrzyniowej i jako minibus. Nazwano ją od gatunku antylopy bongo leśnego. Doczekała się pięciu generacji aż do dzisiejszego modelu, który jest bliźniakiem Toyoty HiAce. Kolejne generacje Bongo miały silnik z tyłu, pośrodku i z przodu, a produkowano je w wersji van, skrzyniowej, minibus, z podwójną kabiną do zabudowy lub z długim rozstawem osi zwanej Bongo Brawny. W Europie oferowano ja w latach 70., 80. i 90., a na niektórych rynkach występowała jako Mazda serii E.

Wiele osób zapewne pamięta Bongo Friendee, wprowadzoną w Japonii w 1995 r. Ten ośmioosobowy minivan miał fabrycznie montowaną kuchenkę, a wersja kamper wyposażona była w unoszony dach, pod którym było miejsca do spania.

Dziś Mazda nadal sprzedaje na rynku japońskim Bongo i Titana. Pikap REPU, kamper Bongo Friendee, mikrociężarówka Porter Cab, czy autobus Parkway napędzany silnikiem Wankla nie są już oferowane, ale zapadły w pamięć fanom Mazdy nawet na tych rynkach, na których nigdy nie były oferowane.

Mazda Bongo

Na stulecie

Podobnie może być z nową wersją pikapa BT-50 zaprezentowaną w 100-lecie powstania Mazdy. Model powstał przy współpracy z Isuzu. Nowa Mazda BT-50 udowadnia, że samochód użytkowy jest nie tylko mocny i praktyczny, ale też może wyróżniać się atrakcyjną stylizacją. Nadwozie zaprojektowane w duchu KODO, co wprowadza dynamiczny i elegancki wygląd do świata pojazdów przeznaczonych do ciężkiej pracy. 3-litrowy silnik Diesla o mocy 190 KM w połączeniu z napędem na wszystkie koła pozwala dojechać do trudno dostępnych miejsc, brodzić w wodzie o głębokości do 800 mm, zabrać na „pakę” tonę towaru i pociągnąć przyczepę o masie nawet do 3,5t. Na pokładzie komfortowo wykończonej Mazdy BT-50 są najnowocześniejsze systemy bezpieczeństwa i-Activsense, a wśród nich aktywny tempomat, układ utrzymujący samochód na pasie ruchu, monitorujacy martwe pole lusterk wstecznych, czy ostrzegający przed nadjeżdżającymi pojazdami w czasie cofania. Samochód dostępny będzie w Australii, Nowej Zelandii i na wybranych rynkach Azji.

Niezależnie od tego, czy chodziło o rozwój Mazdy Go na początku działalności firmy, czy też o wykorzystanie atutów silnika Wankla w pikapie lub autobusie, inżynierowie Mazdy przy tworzeniu pojazdów użytkowych stosowali tę samą, przełamującą konwencje technologię, która inspirowała ich w przypadku samochodów osobowych. Równolegle z opracowywaniem samochodów, takich jak model sportowy Mazda Cosmo, Mazda produkowała ciężarówkę E2000, udowadniając wybitne zdolności konstrukcyjne i produkcyjne.

Choć dziś w Europie Mazda kojarzy się z samochodami osobowymi, to jej modele użytkowe opowiadają piękną i żywą historię, która stoi u podstaw ogólnoświatowego sukcesu marki. Wraz z nadchodzącą premierą elektrycznej Mazdy MX-30, producent rozpoczyna drugie stulecie działalności, wkraczając śmiało w zupełnie nowy dla marki segment.